Akademik Pusula

"Major revision", Türkçeye “büyük düzeltme”, “kapsamlı revizyon” ya da “önemli değişiklikler gerekli” gibi çevrilebilir. İlk anda insanda şu duyguyu uyandırabilir: “Demek ki makale çok kötü…” “Bu kadar eleştiriden sonra zaten kabul edilmez…” “Baştan mı yazacağız?” Oysa major revision , çoğu zaman ret değildir . Ama kabul de değildir .

Bazen iki kavram birbirinin yerine kullanılıyor. Bazen tez yazım kılavuzlarında bile sınırlar çok açık çizilmiyor. Hatta kimi araştırmalarda “kavramsal ve kuramsal çerçeve” şeklinde tek bir başlık altında ikisi birlikte ele alınıyor. Bu yüzden karışıklık anlaşılır. Ama temel düzeyde baktığımızda kavramsal çerçeve ile kuramsal çerçeve aynı şey değildir. Aralarındaki farkı anlayabilmek için önce daha temel bir soruyla başlayalım: Bir araştırmada “çerçeve”ye neden ihtiyaç duyarız?

“Hocam, bu konuda Türkiye’de daha önce çalışma yapılmamış. O halde proje özgün sayılır, değil mi?” Araştırma projelerinde, tezlerde ve makale çalışmalarında sık karşılaştığım cümlelerden biri bu. İlk bakışta oldukça ikna edici de gelebilir. Bir konu daha önce araştırılmamışsa, ilk kez biz araştıracaksak ortaya yeni bir çalışma koymuş olmayacak mıyız? Elbette yeni olacaktır.

Aslında çoğu zaman gerçekten iyi fikirler geliyor insanların aklına. Güncel, önemli, dikkat çekici, hatta üzerinde mutlaka çalışılması gereken konular… Ama iyi fikirle iyi proje aynı şey değil. Bir fikir insana heyecan verir. Proje ise o heyecanı araştırılabilir, sınırları belli, yöntemli ve sonuç üretebilir bir yapıya dönüştürmeyi gerektirir.

“Hocam, bir proje fikrim var. Sizce TÜBİTAK’a başvurabilir miyim?” Akademik hayatta sık karşılaştığım sorulardan biri bu. Arkasından genellikle heyecanla konu anlatılmaya başlanır: “Şu konuda anket yapacağız…” “Üç şehirde görüşmeler gerçekleştireceğiz…” “On yıllık haberleri inceleyeceğiz…” “Sosyal medyadan binlerce paylaşım toplayacağız…” Büyük örneklem, çok sayıda görüşme, binlerce veri, farklı şehirler, farklı platformlar… İlk anda etkileyici gelebilir. Ama bir bilimsel araştırma projesi için en başta sorulması gereken soru belki de şudur: Peki bütün bunları neden yapacaksınız?

“Hocam, bir proje hazırlıyoruz…” Bu cümleyi duyduğumda bazen hemen arkasından şu soruyu sormak geliyor içimden: Nasıl bir proje? Çünkü “proje” dediğimizde hepimizin aklında aynı şey canlanmıyor. Bir akademisyen “proje” dediğinde TÜBİTAK ya da BAP başvurusunu düşünebilir. Bir belediye çalışanı sosyal yardım, ulaşım ya da çevre projesinden söz ediyor olabilir. Bir öğretmen öğrencileriyle yürüttüğü eğitim projesini, bir mühendis yeni bir ürün geliştirmeyi, bir sivil toplum kuruluşu ise dezavantajlı gruplara yönelik bir çalışmayı kastedebilir. Hepsinin adı “proje”. Ama hepsi aynı şey değil.

LİSANSÜSTÜ tez; öğrencinin belirli bir bilim alanında araştırma yapabildiğini, bilimsel yöntemleri kullanabildiğini, elde ettiği bulguları değerlendirebildiğini ve akademik bir metin oluşturabildiğini göstermesi beklenen özgün bir çalışmadır. Bu nedenle bir yüksek lisans veya doktora tezinin tamamını ya da bilimsel açıdan belirleyici bölümlerini başka bir kişiye yazdırmak, sıradan bir “yazım desteği” değildir. Çalışmanın gerçek yazarı ile tezi kendi adıyla sunan kişi farklıysa, akademik yeterlik gerçeğe aykırı biçimde temsil edilmiş olur. En temel ilke şudur: Tez, adına sunulduğu öğrenci tarafından araştırılmalı, yürütülmeli, yazılmalı ve savunulmalıdır. Bir kişi tez yazımında teknik destek alabilir. Ancak araştırmanın fikrî sorumluluğunu, bilimsel kararlarını ve yazarlığını başka bir kişiye devredemez. Tezi Başkasına Yazdırmak Ne Anlama Gelir? Tezi başkasına yazdırmak; öğrencinin yapması gereken bilimsel çalışmanın tamamının veya önemli bir bölümünün ücretli ya da ücretsiz biçimd...

İNTİHAL, yalnızca başka bir kişinin yazdığı metni kopyalayıp kendi adıyla yayımlamak değildir. Bir düşüncenin, bilginin, yöntemin, görselin, verinin ya da özgün ifadenin kaynağını açıkça göstermeden kullanılması da intihal kapsamında değerlendirilebilir. Akademik çalışmalarda temel ilke şudur:  Size ait olmayan her özgün fikir, bilgi, ifade, veri ve materyalin kaynağı uygun biçimde belirtilmelidir. Ancak bir metinde benzerlik bulunması, o metnin mutlaka intihal içerdiği anlamına gelmez. Aynı şekilde benzerlik oranının düşük olması da çalışmanın etik açıdan tamamen sorunsuz olduğunu garanti etmez. Bu nedenle intihal değerlendirmesi yalnızca bir yüzdeye değil; metnin nasıl yazıldığına, kaynakların nasıl kullanıldığına ve benzerliğin niteliğine dayanmalıdır. İntihal Nedir? İntihal; başka bir kişiye ait düşünceyi, ifadeyi, veriyi veya ürünü, gerekli atıfı yapmadan ya da kaynağı yanıltıcı biçimde göstererek kendine aitmiş gibi sunmaktır. İntihal kasıtlı olarak yapılabileceği gibi k...

SPSS çıktısı, programın analiz sonucunda ürettiği teknik tablodur. Akademik bulgu ise bu teknik sonucun araştırma amacı doğrultusunda anlamlandırılmış ve raporlanmış halidir. Örneğin SPSS size şu bilgileri verebilir: Ortalama, Standart sapma, Frekans, Yüzde, t değeri, Ki-kare değeri, Korelasyon katsayısı, Faktör yükleri vs. Ancak akademik metinde bunların yalnızca yan yana verilmesi yeterli değildir. Araştırmacı şu sorulara yanıt vermelidir: Bu analiz hangi araştırma sorusu için yapıldı? Hangi değişkenler karşılaştırıldı? Sonuç anlamlı mı? Anlamlıysa bu ne anlama geliyor? Anlamlı değilse nasıl ifade edilmeli? Bulgular araştırma amacıyla nasıl ilişkilendirilmeli? Tablo okuyucuya ne göstermektedir? Bu sonuç literatürle nasıl tartışılabilir? SPSS çıktısını akademik bulguya dönüştürmek, tam olarak bu sorulara yanıt verebilme becerisidir. 1. Önce Araştırma Sorunuzu Netleştirin SPSS analizi yapmadan önce şu soru yanıtlanmalıdır:  Bu analiz hangi araştırma sorusuna veya hipoteze yanıt ver...